Jaarstukken 2018

Inleiding

Inleiding

Hierbij leggen wij u de jaarstukken 2018 voor. Het jaar waarin wij het oude coalitieakkoord hebben afgerond en voortvarend aan de slag zijn gegaan met onze nieuwe ambities voor de toekomst uit het bestuursakkoord 'Gezond en Gelukkig in Tilburg'.

Sociale Stijging - Inclusieve stad
De afgelopen jaren hebben we de uitvoering van onze wettelijke taken in het bieden van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en het participeren op de arbeidsmarkt vormgegeven: nieuwe regels, verantwoordelijkheden en wetten op het gebied van zorg en ondersteuning, werk en jeugd zijn geïmplementeerd. De overdracht van de jeugdzorg, de WMO en Participatiewet ging en gaat gepaard met minder budgetten om het sociaal beleid tot uitvoering te brengen. In het bestuursakkoord hebben we deze uitdaging benoemd en we zijn daarmee in 2018 hard aan de slag gegaan. Gezond en gelukkig in onze stad betekent dat iedereen mee kan doen en dat de voorwaarden daartoe aanwezig zijn. Met het programma Sociale Stijging heeft Tilburg ingezet op het vergroten van het perspectief op economische en persoonlijke ontwikkeling voor alle inwoners.

In het bestuursakkoord hebben we benoemd dat we de transformatie op het sociaal domein niet primair als een financiële opgave zien. We zien het als een opgave om het sociaal beleid dichter bij de mensen te brengen. We zijn ervan overtuigd dat door in te zetten op maatwerk, slimmere uitvoering, impact en preventie we tegelijkertijd het sociale beleid duurzaam betaalbaar houden. We hebben ingezet op preventie in de basis omdat we geloven dat voorkomen beter is dan genezen. Onze aanpak is erop gericht dat iedereen mee kan doen, in elke fase van zijn leven. Degene die dit niet of onvoldoende kan, krijgt passende ondersteuning. Op het gebied van jeugdhulp en beschermd wonen, werken we op regionale schaal en in coalities samen met andere partijen zoals zorgverzekeraars, CIZ, woningbouwcoöperaties, justitie en/of het onderwijs. Het is ons gelukt om met onze partners een gedegen sociaal beleid te creëren, om hulp voor iedereen te continueren en een gedegen armoedebeleid te voeren. We zetten de koers van ons sociaal beleid voort, waarbij deze ondersteuning betaalbaar moet blijven, nu en in de toekomst.

We willen dat Tilburgers gezond en gelukkig zijn. We richten ons op de kracht van preventie en steun in het gewone dagelijks leven: 'de sociale basis'. Elkaar ontmoeten en helpen in de buurt, een gezonde omgeving en leefstijl, sporten en bewegen. Het bieden van perspectief op bestaanszekerheid is een basisvoorwaarde voor het geluk en de gezondheid van onze inwoners. Een aantal groepen ontbeert dit perspectief. Aandacht voor armoedebestrijding en de aanpak van schulden heeft dan ook prioriteit in 2018 gekregen. We brengen de groep inwoners die risico heeft op schulden in kaart en bieden hen d.m.v. het Schuldenoffensief mogelijkheid tot ondersteuning. Het Actieplan integratie en participatie vluchtelingen is succesvol uitgevoerd. Het wordt gezien als een landelijk voorbeeld voor de nieuwe inrichting van het stelsel. Een goede start met gelijke kansen is belangrijk. Onderwijs en zorg kunnen daar in belangrijke mate aan bijdragen. We stimuleren mensen hun talenten te ontwikkelen, met passend onderwijs en door een goede aansluiting op werk. Door persoonlijke ontwikkeling en zelfredzaamheid te stimuleren werken we aan preventie in de basis. In 2018 is het voorschoolse aanbod versterkt en hebben we geïnvesteerd in integrale kindcentra. De beweging is ingezet om in de plannen van scholen de verbinding te maken met de eigen wijk. Vanuit de gedachte werk is de beste zorg, is er ingezet op (arbeids)participatie naar vermogen. De experimenten Doe Mee en Vertrouwensexperiment zijn in 2018 gestart. Kwalitatief goed onderwijs is een voorwaarde en de poort naar werk, zelfontwikkeling en ontplooiing van talent. Het doel van depilot Jeugdwerkeloosheidsvrijzoneom in 2018 100% van de jongeren die in Midden Brabant in beeld zijn werk, passende zorg en/of een (vervolg)opleiding te bieden is nagenoeg behaald.

Waar nodig faciliteren en bieden we onze inwoners zorg en passende ondersteuning op maat. In 2018 zien we een verdere stijging van het aantal burgers dat aanspraak maakt op Wmo begeleiding. Ook de prijs per cliënt stijgt. We hebben een monitor ingericht om meer inzicht te krijgen in deze stijgende kosten en werken toe naar beheersmaatregelen om de ondersteuning duurzaam betaalbaar te houden. De Wmo begeleiding is voor het eerst gezamenlijk resultaatgericht ingekocht door zeven regiogemeenten. Hierdoor verminderen we de regeldruk en verbeteren we de zorg aan onze inwoners. Daarnaast is het regiesysteem Toegang in 2018 ingevoerd, de coöperatie Toegang per 1 januari 2019 opgericht en er is een concept huisvestingsplan Toegang opgeleverd. De wachttijd voor inwoners voor een gesprek met een professional uit de Toegang is in 2018 gestegen. Om de wachttijd in te lopen en de werkdruk te verminderen is eind 2018 extra geld vrijgemaakt voor tijdelijk extra capaciteit. Het accent bij ingrijpen bij crisis en onveiligheid ligt op het tijdig handelen wanneer kinderen of volwassenen in een onveilige situatie zitten of zelf voor onveiligheid zorgen in hun omgeving. Het doel is het stabiliseren van de situatie en het bieden van de ondersteuning om herhaling van onveiligheid te voorkomen.

Er zijn successen geboekt door het innovatienetwerk en de Taskforce tegen kindermishandeling door waardevolle initiatieven voor verbetering van de jeugdhulp te borgen. We zijn in 2018 door het Ministerie van VWS benoemd als één van de 3 pilots van het landelijke programma Geweld hoort nergens thuis. We zien tegelijkertijd een toename van het beroep op jeugdhulp en een afname van rijksmiddelen. In 2018 is een monitor ingericht om inzicht te krijgen in de stijgende kosten van de jeugdhulp. Daarnaast heeft Tilburg via de VNG en G40 aandacht gevraagd voor de reële budgettaire problemen die ontstaan door ontoereikende rijks financiering. We streven naar minder bureaucratie en minder regeldruk gecombineerd met beschikkingsvrij werken. Daarom zijn we aan de slag gegaan om de hoog specialistische jeugdhulp resultaat gestuurd in te kopen.

Ondanks het zetten van stappen die de inhoudelijke beweging van de transformatie ondersteunen (meer efficiëntie, integrale aanpak, gericht op preventie, maatschappelijke impact), zien we een onverminderde opgave om het sociaal beleid nu en naar de toekomst toe duurzaam betaalbaar te houden.

Vestigingsklimaat - Vitale stad
Tilburg koestert haar historie en ontwikkelt zich tegelijk krachtig en evenwichtig. De stad verbindt techniek, mens en samenleving. Kennis, kunde en karakter zijn de sleutelfactoren voor onze toekomstige economie en samenleving. De economie is in transitie: met name in het MKB ligt een grote innovatie-opgave om slim(mer) te werken, de transitie naar een circulaire economie vorm te geven en toegevoegde waarde te creëren mét kwaliteit. De Regiodeal MidWest Makes & Moves is een mooie opsteker in de samenwerking met het Rijk.

De stedelijke ontwikkeling naar Tilburg-next is onverminderd doorgegaan. In gedurfde transformaties zie je respect voor oud en nieuw. We verbinden heden en verleden. Projecten als de LOChal en Station88 zijn hier geslaagde voorbeelden van. In 2018 is ook het besluit over de start van de bouw van Plan-T genomen.

In de Binnenstad van de 21e eeuw vormt zich een aantrekkelijk, hedendaagse kennis-werk-leeromgeving. We  ontwikkelen samen met woningcorporaties en marktpartijen woningbouw voor een breed scala aan woonwensen en leefstijlen. Als verbindende schakel van de Brabantse kennisas erkennen we het belang van datagestuurd werken, goede (fysieke) verbindingen en het versterken van het economisch ecosysteem.

Een aangename woon- en leefomgeving vraagt ook ruimte voor kunst en cultuur, evenementen, dynamiek op het gebied van retail, horeca en voorzieningen. De makers zijn belangrijke aanjagers voor een vitale stad, waar onze inwoners graag wonen, ondernemers zich willen vestigen en bezoekers graag verblijven.
Met onze inzet voor de drie stadsregionale parken werken we - in samenwerking met onze regiogemeenten in Hart van Brabant en in BrabantStad- aan een 'topeconomie in een toplandschap'. In 2018 is er maar liefst 12 km fietsroute en sportlanes toegevoegd.

Op het gebied van mobiliteit hebben we in 2018 grote stappen gezet in de ontwikkeling van de OV-knoop Spoorzone met de renovatie van het station, de nieuwbouw van het busstation en de planontwikkeling en financiering van de fietsenstalling. Daarnaast zijn er pilots uitgevoerd op de cityring. Initiatieven om verschillende verkeerstromen beter te geleiden zijn ingezet. Denk aan een verdere uitvoering van de snelfietsroutes, nieuwe pilots op het gebied van slimme mobiliteit en de aanpak van de A58.

Leefbaarheid - Duurzame stad
Een aantrekkelijke stad kent ook veilige buurten en wijken. Onze aanpak (op delicten, gebieden en personen) heeft over de volle breedte geleid tot een daling van de criminaliteitscijfers. We hebben onze positie in de rangorde van onveilige steden (AD misdaadmeter) verbeterd van 22 naar 24. We werken met een integrale aanpak ondermijnende criminaliteit en hebben ingezet op de totstandkoming van de 'ondermijningswet'. We hebben de samenwerking tussen de domeinen zorg en veiligheid geïntensiveerd met als doel effectiever te kunnen zijn en om meer aan de voorkant van de problematiek te kunnen komen (preventie). Echter, bepaalde vormen van overlast blijken hardnekkig en vragen extra inzet. Preventieve en repressieve inzet gaan hand in hand. Op basis van het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2019-2022 blijven we werken aan weerbare wijken en buurten in Tilburg en het terugdringen van (ondermijnende) criminaliteit en overlast.

In 2018 hebben we vele projecten en activiteiten op het gebied van energietransitie uitgevoerd, met o.a. de green deals, postcoderoosprojecten, Intentieverklaring Energiecorridor A58 en Aan de Slag met je huis.  Daarnaast zijn we gestart met onze wijkaanpak en hebben we een subsidie van € 3,8 miljoen gekregen voor de proeftuin Quirijnstok. In 2018 zijn 1.000 woningen energetisch aangepakt. Een goede start, maar hier gaan we meer op inzetten. Daarnaast hebben we het elektrisch rijden verder uitgerold met o.a. laadpalen, snelladers en elektrische deelauto's. In 2018 is de hoeveelheid restafval per bewoner verder afgenomen met 8 kg naar 146 kg per inwoner. Tevens zijn we verder gegaan met de ontwikkeling van onze drie regionale parken en op verschillende plaatsen in de stad hebben we onze openbare ruimte klimaatadaptief gemaakt. In 2018 is 6.000 m2 groen dak gerealiseerd en hebben we 16,7 km riool vervangen of nieuw aangelegd. Tevens zijn het belang en de noodzaak van de transitie van het klimaat stevig verankerd in ons beleid. Hiermee zijn we klaar om de noodzakelijke versnelling op gang te brengen en de gestelde klimaatdoelen te behalen.

We zijn in 2018 verder gegaan met het burgerparticipatietraject om de parkeerproblematiek in de wijken om de binnenstad aan te pakken. In de openbare ruimte is alle parkeerapparatuur vervangen waardoor parkeren op kenteken mogelijk is en ook betalen met Pin. De zogenaamde stedelijke groengebieden (stadsparken) zijn opgeknapt. Voor verhoging van biodiversiteit is onder andere in een aantal wijken extensief ecologisch beheer ingevoerd. Bijvoorbeeld in 't Zand, in diverse bredere bermen in Noord en langs het kanaal.
Tevens hebben we de parkeerbalans van het kernwinkelgebied geactualiseerd in relatie tot ontwikkelingen als de Spoorzone, de aankoop van de parkeergarage Emmapassage en het onderzoek naar de kansen van het aanbieden van P+R parkeren aan de rand van de stad.

Wijkgericht werken heeft in 2018 volop aandacht gekregen. We hebben de manier van werken gevat in een aantal uitgangspunten die leidraad zijn voor de komende jaren. Daarbij werken we met wijkagenda's. In de drie wijken waar een PACT afgesloten is, wordt anders gewerkt dan voorheen, in de verwachting dat daardoor ook betere resultaten geboekt worden.

Bestuur - Samen en dichtbij
Ruimtelijk-economisch gaat het Brabant voor de wind. Zowel in nationaal als internationaal perspectief ontwikkelt onze provincie zich bovengemiddeld. Mede door de steeds intensievere functionele integratie gaan het hart van Brabant en de stad Tilburg volop mee in deze ontwikkeling. De functionele integratie vraagt van ons als stad dat we intensief samenwerken in de Brabantse netwerken. Daarom hebben we in het afgelopen jaar een aantal belangrijke stappen gezet:

  • We hebben een Strategische Meerjarenagenda van Hart van Brabant en Midpoint Brabant in concept opgeleverd. Deze agenda vormt ook de strategische agenda van de gemeente Tilburg. We investeren in een slimme samenleving en slimme economie, in samenhang met elkaar. Een Innovatieve en duurzame agenda, multihelix georganiseerd, met stevige rollen voor kennis- en onderwijsinstellingen, bedrijfsleven, organisaties én burgers. Het accent ligt op het realiseren van maatschappelijke meerwaarde, economisch rendement en verduurzaming op basis van kennis, kunde en karakter.
  • Samen met de regio west Brabant hebben we als Hart van Brabant een regio enveloppe ingediend bij het Rijk waarvoor 10 miljoen euro toegezegd is. In totaal betreft het een investering van 150 miljoen euro vanuit beide regio's op de thema's Kennis en dienstverlening, Industrie en logistiek.
  • Mede door een effectieve lobby vanuit Noord-Brabant is er een nieuwe ondermijningswet gekomen en zijn er vanuit het rijk middelen beschikbaar gesteld om ondermijning aan te pakken. We participeren ambtelijk en bestuurlijk in netwerken om ondermijning effectief te bestrijden.

Financieel resultaat
Over het hele jaar 2018 realiseren we een voordelig resultaat van € 4,4 miljoen. Bij de Tussenrapportage 2018 meldden wij al een voordeel van € 2,7 miljoen dat aan de algemene reserve is toegevoegd. In deze jaarrekening komt hier € 1,7 miljoen bij. Tevens stellen wij aan de raad voor om € 8,7 miljoen over te hevelen om projecten in 2019 af te ronden. Het financiële beeld dat volgt uit deze jaarstukken is consistent en in lijn met wat we in onze programmabegroting 2019 hebben geschetst; het geeft geen aanleiding tot bijstelling. Dit betekent eveneens dat de transformatie in het sociale domein en de daarbij behorende financiële taakstelling, zoals in ons bestuursakkoord 2018-2022 opgenomen, nog steeds nodig en actueel is.
In 2018 hebben we de kosten van het sociaal domein kunnen dragen dankzij een incidentele dekking vanuit m.n. de egalisatiereserve 3D. Structureel zien we echter vanuit deze jaarstukken het tekort op het sociale domein toenemen o.a. als gevolg van de stijgende kosten voor jeugdhulp. Via de VNG en G40 zetten we de stevige lobby voort richting het Rijk gericht op een structureel toereikend macrobudget voor de jeugdhulp.

We zijn in staat geweest om in deze jaarrekening een voorziening te treffen van € 3,9 miljoen voor de uitvoering van de regeling Tegemoetkoming Chroom-6. Dit naar aanleiding van het in februari 2019 gepresenteerde onderzoek van de onafhankelijke commissie Tilburg-Chroom-6 en het RIVM.